Masa i gabaryty jako punkt wyjścia
Pierwszym parametrem opisującym ładunek jest jego masa i gabaryty. To właśnie te dwie wartości determinują nośność wymaganą od systemu transportowego i rozstaw elementów tocznych.
Przy lekkich ładunkach – kopertach, małych kartonach, opakowaniach jednostkowych – wystarczą rolki transportowe z tworzywa sztucznego o małej średnicy i większym rozstawie. Przy ciężkich skrzynkach zbiorczych, elementach metalowych i paletach konieczne są stalowe rolki transportowe o dużej średnicy, małym rozstawie i odpowiednio zwymiarowanych łożyskach. Błędny dobór nośności prowadzi do ugięcia rolek, uszkodzenia łożysk i przestojów wynikających z awarii – kosztów, których można uniknąć już na etapie projektu.
Kształt i stabilność ładunku
Masa i gabaryty to nie wszystko. Równie ważny jest kształt ładunku i jego stabilność podczas transportu. Ładunek o płaskim, sztywnym dnie – karton, skrzynka, paleta – przemieszcza się po rolkach transportowych stabilnie i przewidywalnie. Ładunek o zaokrąglonym dnie, nieregularnym kształcie lub miękkim opakowaniu foliowym może się obracać, zsuwać lub deformować pod własnym ciężarem.
Dla ładunków niestabilnych lepszym rozwiązaniem niż rolki są tace transportowe, pojemniki standaryzowane lub transportery taśmowe z prowadnicami bocznymi utrzymującymi ładunek w pozycji. Alternatywą jest transport ładunków niestabilnych w pojemnikach lub na tackach – co standaryzuje kształt i pozwala korzystać z klasycznych przenośników rolkowych bez ryzyka uszkodzenia produktu.
Temperatura i środowisko pracy
Warunki środowiskowe, w jakich pracuje system transportowy, determinują dobór materiałów elementów tocznych. W chłodniach i mroźniach standardowe smary łożyskowe gęstnieją i przestają spełniać swoją funkcję – konieczne są rolki z łożyskami przystosowanymi do pracy w niskich temperaturach. W środowiskach wilgotnych i przy stosowaniu środków myjących niezbędna jest stal nierdzewna lub tworzywa sztuczne odporne na korozję.
W środowiskach o podwyższonej temperaturze – przy liniach produkcyjnych z piecami, suszarniami lub obróbką termiczną – tworzywa sztuczne są wykluczone, a stal wymaga odpowiedniej klasy smarów wysokotemperaturowych. Każde z tych środowisk ma swoje wymagania, które powinny być zweryfikowane przed wyborem konkretnych elementów systemu.
Kierunek i zmienność tras
Kolejnym kryterium doboru systemu transportowego jest kierunek, w którym ładunki są przemieszczane, i to, czy trasy są stałe czy zmienne. Rolki transportowe ustawione równolegle prowadzą ładunek w jednym kierunku – sprawdzają się na prostych odcinkach o stałym kierunku przepływu. Wszędzie tam, gdzie ładunek musi zmieniać kierunek, konieczne są rozwiązania dodatkowe: zwrotnice, obrotnice, stoły transferowe lub kule transportowe umożliwiające swobodny ruch we wszystkich kierunkach.
W zakładach o zmiennym asortymencie i nieregularnych zleceniach, gdzie układ linii produkcyjnej zmienia się często, przenośne sekcje rolek transportowych na ramach z kółkami są rozwiązaniem bardziej praktycznym niż stałe instalacje. Elastyczność rekonfiguracji ma tu wyższą wartość niż optymalizacja pod jeden konkretny przepływ.
Wrażliwość powierzchni ładunku
Przy wyborze systemu transportowego warto uwzględnić wrażliwość powierzchni transportowanych ładunków. Metalowe rolki transportowe mogą zarysować lakierowane, polerowane lub foliowane powierzchnie produktów. W takich zastosowaniach konieczne są rolki z powłoką z gumy, poliuretanu lub miękkiego tworzywa, które tłumią kontakt i chronią powierzchnię.
Podobna zasada dotyczy krawędzi ładunku – ostre krawędzie metalowych elementów mogą uszkadzać opakowania foliowe i kartonowe przy intensywnym ruchu. Prowadnice boczne i ograniczniki wykonane z materiałów miękkich lub wyposażone w amortyzujące wkładki eliminują ten problem bez konieczności zmiany całego systemu.
Sypkie i niejednorodne materiały
Materiały sypkie, granulaty, proszki i produkty luzem wymagają systemów transportowych zupełnie innych niż przenośniki rolkowe. Dla tych ładunków właściwe są transportery taśmowe z taśmą pełną, przenośniki ślimakowe lub transportery pneumatyczne – w zależności od właściwości materiału, wymaganej wydajności i odległości transportu.
Próba transportu materiałów sypkich na rolkach transportowych kończy się zasypaniem łożysk, uszkodzeniem elementów tocznych i zanieczyszczeniem hali. Granica między materiałem nadającym się do transportu rolkowego a wymagającym innego systemu przebiega przy stopniu rozdrobnienia i sypkości – i powinna być weryfikowana przed każdym projektem.
Dobór systemu transportu wewnętrznego do rodzaju przewożonych towarów wymaga analizy masy, gabarytów, kształtu, wrażliwości powierzchni, warunków środowiskowych i kierunku tras. Rolki transportowe są wszechstronnym i trwałym rozwiązaniem dla szerokiego zakresu ładunków stałych i opakowanych – ale ich skuteczność zależy od właściwego doboru parametrów do konkretnej aplikacji. System dobrany bez tej analizy generuje awarie, przestoje i koszty, których można było uniknąć na etapie projektowania.
